नेपाल–अमेरिका सम्बन्धमा ध्यान पुग्नैपर्ने विषय

37

परराष्ट्रमन्त्री एनपी साउद हाल अमेरिका भ्रमणमा छन् । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले पनि केही समयअघि संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाको बैठकमा भाग लिने क्रममा अमेरिकाको भ्रमण गरेका थिए । केही वर्षयता नेपाल तथा अमेरिकी उच्चस्तरीय भ्रमणको शृंखलाको रुपमा यसलाई बुझ्न सकिन्छ । साउदले पनि अमेरिकी विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्केनबीच सोमबार वासिङटन डीसीमा भेटवार्ता गरेका छन् । मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) को अनुदान सहयोगका कारण अमेरिकासँगको सम्बन्धमा देखिएको विवादले यस्ता भेटवार्तामा अब आशंका गर्नुपर्ने आवश्यकता भएको छ । अर्कोतर्फ अमेरिकासँगको सम्बन्ध विस्तार गर्दै गर्दा नेपालका दुई छिमेकी देशसँगको सम्बन्धमा के कति असर पर्न सक्छ भन्ने विषयमा सरकार तथा उच्चपदस्थ अधिकारी सचेत पनि बन्नुपर्छ ।

भूपरिवेष्ठित राष्ट्र नेपाललाई दुई विशाल र विश्व अर्थतन्त्रका प्रमुख खम्बा छिमेकी देशहरु भारत र चीनबाट अवसर र चुनौती उत्तिकै छ । दुवै देशको तुलनामा निकै सानो नेपाललाई आफ्नो व्यापारिक कारोबारका लागि पनि दुवै देशसँग सन्तुलित सम्बन्ध राख्नुपर्ने बाध्यता छ । नेपालले विशेषगरी भौगोलिक सुगमताका कारण भारत तथा यसका बन्दरगाह हुँदै धेरै वस्तुको आयात गरिरहेको छ । अर्कोतर्फ चीनसँगको नेपालको सम्बन्ध सुमधुर रहँदै आएको छ । तर, दुवै देश एकअर्काको दुश्मन हुँदा त्यसको मार भने नेपाललाई पर्दै आएको छ । दुवै देशले नेपाललाई आफ्नो तर्फ पार्न खोज्दा अर्को पक्ष चिढिने हो कि भन्ने चिन्ता पनि छ । यही कारण लामो समयदेखि भारत र चीनको चासो नेपालमा रहँदै आएको छ । अझ भारतले त हस्तक्षेपकारी भूमिका देखाउँदै आएको इतिहास नै रहेको छ । चीन र भारतलाई कसरी सन्तुलनमा राख्ने भन्ने चिन्ता नेपालका अधिकांश सरकार प्रमुखलाई हुँदै आएको छ । विगतमा कुनै सरकार प्रमुख चीनतर्फ वा कुनै भारततर्फ ढल्किँदा त्यसको असर भने नेपाल र नेपालको कूटनीतिक क्षेत्रमा पर्दै आएको छ । यस्तो समयमा चीनको प्रतिद्वन्द्वी देखिएको अमेरिकासँगको सम्बन्धमा पनि नेपालले झनै सतर्कता अपनाउन आवश्यक छ ।

हाल साउद र ब्लिन्केनबीच नेपाल र अमेरिकाबीच द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप विस्तार, साझेदारीको सुदृढीकरणमा जोड दिने, ५०० मिलियन अमेरिकी डलर अनुदान सहयोगको मिलेनियम च्यालेन्ज कम्प्याक्ट (एमसीसी) परियोजना कार्यान्वयन, अक्टोबर ७ मा हमासको आक्रमणबाट १० नेपालीको मृत्यु तथा विकासका प्राथमिकताहरुमा अमेरिकाको थप सहयोगको बारे कुराकानी भएको छ । वासिङ्टनस्थित नेपाली दूतावासले विज्ञप्ति जारी गर्दै उनीहरुबीच द्विपक्षीय सम्बन्धका साझा हितका साथै साझा सरोकारका क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा विचार आदानप्रदान भएको उल्लेख गरेको छ । परराष्ट्रमन्त्री साउदले नेपाल अतिकम विकसित मुलुकबाट स्तरोन्नति भएको सन्दर्भमा विकासका प्राथमिकताहरू उल्लेख गरेका थिए । उनले व्यापार तथा लगानी, बजार पहुँच, खाद्य सुरक्षा र सूचना प्रविधिलगायतका क्षेत्रमा अमेरिकाबाट थप सहयोग गर्न आह्वान गरेको दूतावासले जनाएको छ । भेटवार्तामा नेपाल–अमेरिका साझेदारीको सुदृढीकरणमा जोड दिइएको छ । तर, यसलाई अवसर मात्र नभई अहिलेको विश्वको भूराजनीतिक जटिलताको दृष्टिकोणले पनि हेर्न आवश्यक छ ।  जनधारणा साप्ताहिक

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here